Арал ауданының әлеуметтік-экономикалық төлқұжаты

Ауданның  жалпы  сипаттамасы

Арал ауданы Қызылорда облысының солтүстік-батыс бөлігінде орналасып, аумағы облыс аумағының 24,4 пайызын, яғни 5 554 574 га жерді құрайды. Ауданда 78,3 мың адам тұрады, халықтың сыйымдылығы 1,4 адам / м2. Аудан территориясы жартылай шөлді және шөлейтті аймаққа жатады. Табиғаты қатал, континенталды, жазда +43 градусқа дейін ыстық, қыста -39 градусқа дейін суық. Аудан территориясымен 514 км темір жол, Самара-Шымкент автокөлік жолы өтеді. Облыс орталығынан қашықтығы 450 шақырымды құрайды. Аудан 21 ауылдық, 2 кенттік, 1 қалалық округтен тұрады. Елді мекендер саны – 57. Ауылдағы халықтың саны жалпы халық санының 58,2 пайызын құрайды.

Аудан 1929 жылы құрылған. Аудан орталығы-Арал қаласы қала статусын 1938 жылы алған. 1850 жылы ғалым-географ, теңіз зерттеушісі, саяхатшы А.И.Бутаков бірінші рет Арал теңізінің картасын қалыптастырған, ал ғалым Л.С.Берг «Арал теңізі» атты кітап жазған. Бір жарым ғасыр бұрын теңіз кеме қатынасы қалыптасты. Орынбор-Ташкент темір жолының құрылысынан кейін, Алтықұдық елді мекені «Арал теңізі» станциясы болып атанды.

Халық шаруашылығының негізгі салалары-балық аулау, балық, тұз өңдеу және мал шаруашылығы болып табылады. Ауданда ас тұзының, тевардит, мерабилит және шыны өндірісіне қажетті кварц топырағының мол қоры бар.

Ауданда «Барса-Келмес» мемлекеттік табиғи қорық орналасқан. Қорық 1939 жылы құрылған. Жалпы көлемі 160839 га, қорықта өсімдіктер мен жануарлардың сирек кездесетін түрлері бар: құлан, сайгак, таспаха, жылан, құстар және т.б.

Аралтұз АҚ, Арал балық өндеу зауыты ЖШС, «СДО Арал» ЖШС, Қамқор локомотив ЖШС, Камбала балық ЖШС, Латон Маркет ЖШС, Жаңа Арал ЖШС, т.б. өндіріс орындары жұмыс жасауда. Қамыстыбас балық питомнигінде бүгінгі күні балықтың дөңмаңдай, тұқы, белый амур сияқты түрлері өсіріледі. Питомниктің қуаты 15 млн шабақ болып табылады.

Кезінде ауданда 25 колхоз, 16 балық зауыттары, 75 қабылдау пункттері, 4 ММС жұмыс жасаған. Балық аулау көлемі жылына 500 тн құраған. Қуаңшылық пен аштықтың қиын кезеңінде Аралдың балықшылары Волга өзенінің жағалауындағы тұрғындарға 14 вагон балық жөнелткен. Ауданның 16 жұмыскері Социалистік Еңбек Ері атағын, 1-і Кеңес Одағының Батыры атағын алған. Ауданда республика және шетелдерде аты танылған азаматтар туған: олар Ғани Мұратбаевтың жақтасы, мемлекет қайраткері Шақпақ Артықбаев, халық жазушысы, Кеңес Одағының мемлекеттік сыйлықтың лауреаты Абдіжәміл Нұрпейсов, жазушы-ақын Зейнолла Шүкіров, Қазақстан Республикасының бірінші Премьер-Министрі Ұзақбай Қараманов, профессор Нажмадин Күнқожаев, т.б.

 

АУДАННЫҢ АУМАҒЫ   5 554 574  га

Елді мекендердің аумағы

Арал қаласы

Жақсықылыш кенті

Сексеуіл кенті

Ауылдық округтер

 

Октябрь ауыл округі

Қарақұм ауыл округі

Қамыстыбас ауыл округі

Сапақ ауыл округі

Қосжар

ауыл округі

Мергенсай ауыл округі

Райым ауыл округі

Аманөткел  ауыл округі

Қаратерең ауыл округі

Бөген ауыл округі

4220

10261

5595

29822

21288

6462

9449

2004

34553

9404

6827

8059

18254

 

Ауылдық округтер

Құланды

Ауыл округі

Аралқұм

ауыл округі

Жіңішкеқұм

ауыл округі

Жаңақұрлыс

ауыл округі

Жетес би

ауыл округі

Бекбауыл

ауыл округі

Беларан ауыл округі

Қосаман ауыл

округі

Ақирек ауыл

округі

Атанши ауыл округі

Сазды ауыл

округі

18340

18054

10726

585

8689

13344

14512

10144

1669

8147

8101

 

Аудан жерлерінің санаты:

  • ауылшаруашылық жерлер – 610 765 га
  • елді мекендер жері – 281 119 га
  • өнеркәсіп, көлік, байланыс, қорғаныс және басқа жерлер - 24 904 га
  • ерекше қорғалатын жерлер – 160 839 га
  • орман қорының жері – 574 150 га
  • су қорының жері – 2 155 907 га
  • бос жерлер – 1 746 890 га

 

ХАЛЫҚ САНЫ

Арал қаласы

Кенттер

Ауылдық округтер

 

Жақсы қылыш

 

Сексеуіл

Октябрь ауыл округі

Қара

құм ауыл округі

Қамыс

тыбас

ауыл

округі

Мергенсай ауыл

 округі

Райым

ауыл округі

Аман өткел ауыл

округі

Қара терең ауыл

округі

Бөген

 ауыл округі

Құланды

ауыл округі

Беларан ауыл округі

Жіңішкеқұм

ауыл округі

32682

5274

11549

2625

2972

2953

858

1752

2991

1844

1787

443

365

1021

 

Ауылдық округтер

Аралқұм

ауыл округі

Бекбауыл ауыл округі

Жетес би ауыл округі

Жаңақұрылыс

ауыл округі

Қосаман ауыл округі

Ақирек

ауыл округі

Атанши ауыл округі

Сазды

ауыл округі

Сапақ

ауыл округі

Қосжар

ауыл округі

Барлығы аудан бойынша

1872

1812

571

903

720

850

470

502

915

554

77029

 

Аудан халқы: 78270 адам.

Этникалық құрамы:

- қазақтар - 78188
- орыстар - 40
- кәрістер - 3
- атарлар – 8
- өзбек-3
- украйн-11
- башқұрттар-2
- молдавандар-1
- қырғыздар-10
- басқа ұлттар өкілдері-4

 

Ауылдық округтердің әкімшілік-аумақтық бөліністері 

Округтер

барлығы

соның ішіндегі қала, кент және ауылдық округтер мен ауылдар

кенті

Арал қаласы

Октябрь ауыл округі

Қарақұм ауыл округі

Қамыстыбас ауыл округі

Мергенсай ауыл округі

Райым ауыл округі

Аманөткел ауыл округі

Қаратерең ауыл округі

Бөген ауыл округі

Аралқұм ауыл округі

 

 

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

кент

2

Жақсықы-лыш кенті,

Сексеуіл кенті

-

-

-

-

-

-

-

-

-

-

қалалық

1

-

Арал қаласы

-

-

-

-

-

-

-

-

-

ауылдық

21

-

-

Шижаға ауылы

Абай ауылы

Қамбаш стансасы

Жалаңаш ауылы

Қызылжар ауылы

Аманөткел ауылы

Қаратерең ауылы

Бөген ауылы

Аралқұм

ауылы

 

 соның ішіндегі қала, кент және ауылдық округтер мен ауылдар

 

 

Бекбауыл ауыл округі

Қосаман ауыл округі

Ақирек ауыл округі

Сазды ауыл округі

Атанши ауыл округі

Сапақ ауыл округі

Қосжар ауыл округі

Жіңішкеқұм ауыл округі

Жаңақұрлыс ауыл округі

Құланды ауыл округі

Беларан ауыл округі

Жетес би ауыл округі

12

13

14

15

16

17

18

19

20

21

22

23

-

-

-

-

-

-

-

-

-

 

-

-

-

-

-

-

-

 

-

-

-

 

-

-

Бекбауыл стансасы

Қосаман ауылы

Ақбай ауылы

Сазды ауылы

Жіңішкеқұм ауылы

Сапақ ауылы

Қосжар ауылы

Тоқабай ауылы

Жаңақұрлыс ауылы

Ақбасты ауылы

Құланды ауылы

Райым ауылы

 

ӨНЕРКӘСІП

1. Негізгі  өнеркәсіп орындарының  саны,  бірлік

14

2. Өндірілген  өнім  көлемі, млн  теңге

8968,9

-тау  кен  өндірісі

1171,8

-өңдеу  өнеркәсібі

6208,3

-электр  қуатын, су,  газ  өндіру

527,8

-сумен жабдықтау

1060,9

3. Өндірілген өнім көлемі, бірлік

 

-тау кен өнеркәсібі, кварц топырағы, мың текше  метр

135,4

тұз  және  тұз  өнімдері, тн

541014

-өңдеу  өнеркәсібі:

 

Ет  және  ет  өнімдері, тн

163

Балық  және  балық  өнімдері, тн

2961

Сүт  және сүт  өнімдері,  тн

28

Нан және  нан  өнімдері, тн

644

Жылу  тарату, мың Гкал

8,2

Ауыз  су,  мың текше  метр

3277,5

 

Негізгі өнеркәсіп кәсіпорындары: «Аралтұз» АҚ, «Арал балық өңдеу зауыты» ЖШС, «Латон  Маркет» ЖШС, «Арал СДО» ЖШС, «Камбала  балық БӨО» ЖШС, «Жаңа  Арал» ЖШС, «Арал құрылысы» ЖШС, «Даулетэнерго» ЖШС, «Арал BURDA» ЖШС, «АР-М-КОМ» ЖШС, ЖК Р.Байжанова, ЖК А. Баймағамбетов, ЖК А. Келжанова, «Агропромтехника» ЖШС. 

 

Субъектілер саны 2018 жылғы 1 қаңтарға

(Салық және статистика органдарында тіркелген) 

Барлық шаруашылық субъектілер - оның ішінде сала бойынша:                                                         

4091

1.  Ауылшаруашылық, аң және орман шаруашылығы -

483

2.  Тау-кен  өндірісі-

4

3.  Өңдеу  өнеркәсібі-

69

4.  Электрэнергияны, су мен газды өндіру және тарату -

15

5.   Құрылыс -

39

6.   Сауда, автомобиль және тұрмысқа қажетті мүліктерді жөндеу-

2153

7.   Көлік және байланыс -

211

8.   Қаржылық қызмет -

51

9.    Қозғалмайтын мүлікпен операциялар-

53

10. Мемлекеттік басқару-

57

11. Білім беру -

89

12. Денсаулық сақтау және әлеуметтік қызмет-

29

13. Басқа да коммуналдық, әлеуметтік қызметтер мен қоғамдық ұйымдар -

324

14. Өзге  де  қызметтер

495

15.  Кәсіптік, ғылыми және техникалық  қызмет-

1

16. Қонақ үй және мейрамханалар саласы бойынша-

13

 

Ауыл шаруашылығы 

Агроқұрылымдардың саны (мем. кәсіпорындар, ЖШС-тер, ӨК-тер, фермалық шаруашылықтар, қауымдастықтар, т. б.)-саны

486

Оның ішінде: жауапкершілігі шектеулі серіктестіктер

13

кооперативтер

16

шаруа қожалықтары

456

мемлекеттік мекемелер

1

Ауыл шаруашылығы алқаптарының көлемі (мың га)

610,8

оның ішінде:     егістік

                        жайылымдық

0,034

457,7

Өндірілген ауылшаруашылық өнімдерінің көлемі (млн.тенге)

4908,9

Мал шаруашылығының өнімі, ет  тірілей салмақпен (тн)

4115,2

-сүт және сүт өнімдері (тн)

9012,6

-қой жүні (тн)

114,2

Өсімдік өнімдері:

 

-көкөніс (ц/га)

76,4

-картоп (ц/га)

80,2

-бақша өнімдері (ц/га)

111,0

-жоңышқа көне (ц/га)

4,1

-күнбағыс (ц/га)

6,6

Мал басы: (бас)

-МІҚ

-қой мен ешкі

-жылқы

-түйе

-құс

 

47688

82978

28759

24861

1682

Негізгі ауылшаруашылық кәсіпорындар: «Құланды» ЖШС,  «Берекет» ШҚ, «Көктем» ШҚ, «Несібе» ШҚ,  «Ықылас» ШҚ, «Байдәулет» ШҚ, «Бек» ШҚ, «Тұрарбек» ШҚ.

 

АУДАН БОЙЫНША ШАҒЫН КӘСІПКЕРЛІКТІҢ ДАМУ КӨРСЕТКІШТЕРІ

Заңды тұлғалар (мың.тенге)

Қызмет түрлері

Тіркелген  субъектілер  саны

Оның  ішінде

Қамтылған  адамдар  саны

Жұмыс  істеп  тұрғандары

Тоқтап  тұрғандары

1.

Ауылшаруашылығы

21

20

1

300

2.

Балық  шаруашылығы

50

49

1

175

3.

Өнеркәсіп

24

22

2

166

4.

Электр  қуатын,  газ,  су  тарату

17

17

0

108

5.

Құрылыс

37

35

2

147

6.

Сауда

91

88

3

159

7.

Көлік  және  байланыс

12

11

1

15

8.

Қонақ үй  және  мейрамханалар

2

2

0

5

9.

Денсаулық сақтау  және  әлеуметтік  сала

8

7

1

81

10.

Жылжымайтын  мүліктермен  жұмыс

12

12

0

12

11.

Басқалар

75

74

1

99

 

Барлығы

349

335

12

1267

 

Жеке  тұлғалар (мың.тенге)

Қызмет түрлері

Тіркелген  субъектілер  саны

Қамтылған  адамдар  саны

 

 

*

**

*

**

1

Өнеркәсіп

4

 

4

 

2

Ауылшаруашылығы

8

421

8

737

3

Құрылыс

7

 

38

 

4

Көлік  және  байланыс

240

 

369

 

5

Сауда

2276

 

2227

 

6

Қонақ үй  және  мейрамханалар

17

 

72

 

7

Басқалар

929

 

755

 

8

Базарда  сауда  жасау 

-

 

-

 

9

Балық  шаруашылығы

18

 

12

 

 

Барлығы

3499

421

3485

737

 

Жолдар мен олардың ұзындығы 

Темір жол (аудан аумағынан өтетін) ұзындығы

514 км

Автомобиль жолдары, барлығы

945,29 км

-республикалық маңыздағысы

213 км

-жергілікті маңыздағысы

749,073 км

Асфальтталғаны,  оның ішінде:

300,883 км

-республикалық маңыздағысы

213 км

-жергілікті маңыздағысы

87,883 км

Тас төселгені

154,32 км

Жәй жолдар

438,87 км

 

Аудан бюджеті 2017 жылғы (мың. теңге) 

 

Нақтыланған жоспар

Орындалуы

Кіріс, оның ішінде

13047,2

13055,1

- субвенция

8602,3

8602,3

-трансферттер

2642,2

2642,2

- өз кірістеріміз

1802,7

1810,6

Шығыс

13098,2

13059,5

  

ЕҢБЕК ЖӘНЕ ЖҰМЫСПЕН ҚАМТУ НАРЫҒЫ 

 

өлшем бірлігі

01.01.2018

Экономикалық белсенді халық саны

адам

34881

Жұмыспен қамтылған халық саны

адам

33117

Жұмыспен қамту орталықтарына жүгінгендер саны

адам

3975

Олардың ішінде жұмыспен қамту мәселесі бойынша

адам

3612

Жұмыспен қамтылған жұмыссыздардың саны

адам

2237

Қоғамдық жұмысқа тартылғандары

адам

1170

Жұмыссыздық деңгейі

%

5,1

 

Әлеуметтік төлемдер 

 

Отбасы  саны

Берілгені, мың теңге

Атаулы әлеуметтік көмек алушылар

0

0

Тұрғын үй көмегін  алушылар

759

19076,0

18 жасқа дейінгі балалы  отбасыларына берілетін жәрдемақыны  алушылар

1892

129239,6

«Өрлеу» бағдарламасына қатысушылар

78

12778,6

 

Білім беру 

1

Жалпы білім беретін мемлекеттік мектептер саны, оның  ішінде

50

-орта

39

-негізгі

6

-бастауыш

5

Оқушылар  саны

16 055

2

Колледждер  саны

2

Оқушылар  саны

742

3

Мектептен  тыс мекемелер  саны, оның ішінде:

4

Кешкі мектеп / оқушылар саны

1/57

Өнер  мектебі / оқушылар  саны

1/319

Оқушылар  үйі / оқушылар  саны

1/950

«Қамбаш» балаларды  сауықтыру және  қосымша білім  беру  орталығы

1

4

Мектепке дейінгі мекемелер  саны:

82

Мемлекеттік  балабақшалар/бала  саны 

20/2216

Жеке  балабақшалар/бала  саны

13/741

Толық шағын  орталықтар/бала  саны

19/715

Жарты  күндік шағын  орталықтар / бала саны

30/1274

                                                                      

 Денешынықтыру және спорт 

1

Әртүрлі деңгейдегі спорт нысандары (алаңдарды қоса алғанда), 

оның  ішінде:

231

-стадиондар

1

-спорт алаңдары

158

-спорт залдар

50

-спорт  бөлмелері

17

-ату тирлері

4

2

Спортпен шұғылданушылар  саны

21141

3

Спорт шеберлері

2

4

Спорт шеберлігіне үміткерлер

21

5

ҚР  чемпиондары

2

6

Балалар мен жасөспірімдер  спорт  мектептері

2

-ондағы бөлім  саны

13

-оқушылар  саны

1 938

7

Мамандар саны, оның  ішінде

310

-денешынықтыру  пәнінің  мұғалімдері

209

-тренерлер

40

-инструкторлар

45

-кәсіптік техникалық  мектептердегі денешынықтыру  пәнінің  мұғалімдері

6

-басшылық құрам  қызметкерлері

10

  

 Денсаулық сақтау 

1

Аудандық аурухана

1

2

Аудандық перзентхана

1

 

 

 

3

Аудандық туберкулезге қарсы  күресу диспансерлік бөлімшесі

1

4

Аудандық  жүйке аурулары диспансері

1

5

Ауылдық  емханалар

3

6

Дәрігерлік  амбулатория

11

7

Ауылдық ауруханалар

2

8

Медициналық  пункттер

36

9

Фельдшерлік акушерлік пункттер

1

10

Аудандық жедел жәрдем стансасы

1

11

Обаға қарсы күресу стансасы

1

12

Арал аудандық тұтынушылардың  құқықтарын  қорғау  басқармасы

1

13

ҚР ҰЭМ ТҚҚК Қызылорда  облыстық санитариялық-эпидемиологиялық сараптама  орталығы РМҚК-ның  Арал аудандық филиалы

1

 

Мәдениет саласы 

1

Мәдениет мекемелерінің  саны,   оның  ішінде:

71

-аудандық  мәдениет үйі

1

-қалалық  мәдениет  үйі

1

-аудандық  тарихи өлкетану музейі

1

-қалалық тарихи музейі

1

-аудандық мәдениет орталығы

1

-ауылдық мәдениет үйлері

4

-ауылдық  клубтар

23

-кітапханалар 

39

2

Аудандық баспасөз құралдары

2

 

(«Толқын» газеті, «Арал әлемі» газеті)

 

  

Жергілікті өкілетті органдар 

Барлық депутаттар, оның ішінде

18

Облыстық мәслихат

3

Аудандық мәслихат

15

 

Діни бірлестіктер 

1. Мұсылман  мешіттері-22

2. Христиан-жоқ.

3. Басқа  да бірлестіктер-жоқ.       

                                                                                                                                                         

«Нұр Отан» ХДП-ның  ауданда  33  бастауыш  ұйымы  бар, мүшелері 7076  адам. 

Тіркелген қоғамдық бірлестіктер               

Арал  ауданында  42 азаматтық  қоғам институттары  тіркелген, оның 12-і облыстық қоғамдық бірлестіктердің аудандық  филиалдары.  Оның негізгілері: «Арал ауданының қазақ күресі федерациясы», «Ғайберен»,  «Жас Арал өрендері», «Арал теңізі», «Байтақ дала», «Арал әйелдері»,  «Қамыстыбас су тұтынушылар», «Арал  ауданы мүгедектер ұйымы», «Халық  үні» қоғамдық бірлестіктері.

 

Байланыс кәсіпорындары (объектілер саны) 

«Қазпошта» АҚ-ның аудандық филиалы

1

Пошта бөлімшелері

23

«Казақтелеком» АҚ-ның аудандық бөлімі

1

 

Энергетикалық кешен 

Ауданға электр қуатын тасымалдаушы «ҚЭТТК» АҚ болып  табылады. Жабдықтаушы «Даулетэнерго» ЖШС, ЭЧ (Сексеуіл тансасындағы теміржол мекемесі), «Маңғыстау энерго» ЖШС  тұтынушыларды электр қуатымен қамтамасыз етуде. 

 

Пайдалы сiлтемелер